Hyperventilatieklachten zijn niet zomaar ‘weg te ademen’

Duizeligheid, druk op de borst, tintelingen, hartkloppingen…moeite met ademen?

HyperventilatieklachtenHerken je bovenstaande klachten en maak je je zorgen over wat er aan de hand is? Ervaar je soms dat het ademen niet gemakkelijk rustiger kan worden? Dan is er een grote kans dat je last hebt van wat in de volksmond ‘hyperventilatie’ wordt genoemd.

Deze klachten kunnen een grote impact op je leven hebben. Ze kunnen er voor zorgen dat je angstig wordt van de signalen uit je lichaam; zelfs zo dat je fobieën kunt ontwikkelen. Dat gebeurt niet bij iedereen, maar ook zonder deze psychische klachten kun je er behoorlijk last van hebben en er problemen van ondervinden in je dagelijkse functioneren.

In mijn praktijk voor adem- en ontspanningstherapie Methode Van Dixhoorn zie ik vaak dat er meer aan de hand is dan ‘niet goed ademen’. Er is een onbalans in het hele systeem, waarbij meer klachten naar voren kunnen komen zoals bijvoorbeeld nek-en schouderklachten, rugklachten, vermoeidheid, slecht slapen, onrust, gespannenheid, niet lekker in je vel zitten, minder goed functioneren.

Klopt het dat teveel ademen de oorzaak is van de klachten?

Lange tijd is gedacht dat hyperventileren ofwel ‘teveel ademen’ met als gevolg een verlaagd koolzuurgehalte in het bloed de oorzaak was van de klachten. Eind vorige eeuw is deze theorie ontkracht. Uit diverse onderzoeken (o.a. het promotieonderzoek van H.Hornsveld ‘Farewell to the Hyperventilation Syndrom’) blijkt dat een lage koolzuurspiegel weliswaar fysiologische veranderingen geeft, maar dat de klachten ook kunnen optreden zonder een verlaagde koolzuurspiegel . Daarbij zijn er ook mensen met een lage koolzuurspiegel die geen klachten melden.

Ondanks het feit dat dit al ruim 20 jaar bekend is, vinden we nog steeds foldertjes bij de huisarts waarin deze verklaring wordt gegeven. Ook op internet zijn er diverse sites, die de oorzaak van de problematiek zoekt in het ‘overventileren’ en de oplossing in leren minder te ademen. Dit is een te gemakkelijke en simplistische benadering van complexe problematiek.

Als het niet lichamelijk is, dan moet het wel psychisch zijn?

Met het loslaten van de gedachte dat een verlaagde koolzuurspiegel de oorzaak is, ontstaat er een probleem. Want wat is er dan wel aan de hand? Wat we nu veel tegenkomen is dat de oorzaak wordt gezocht in een angststoornis. Dit is een diagnose voor een psychische aandoening.

Veel van de klachten die voorkomen bij een angststoornis lijken op hyperventilatieklachten; toch krijgen mijn collega Hilde Hansman en ik na analyse van behandelgegevens uit de praktijk van Van Dixhoorntherapeuten de sterke indruk dat het verschillende aandoeningen zijn. We hebben hier een posterpresentatie over gehouden op een internationaal congres in Sevilla.
Mensen met de zogenoemde hyperventilatieklachten (HV-klachten) voelen zich vaak niet gezien als een arts zegt dat ze naar een psycholoog moeten voor behandeling van de angststoornis. “Ik heb geen angststoornis, maar ik heb lichamelijke klachten waar ik bang van wordt”.

In mijn praktijk hoor ik regelmatig dat cognitieve therapie weliswaar kan helpen om minder bang te worden, maar dat het de klachten niet oplost. Tsja , wat dan…….kalmeringsmiddelen of anti-depressiva? Leren naar de buik te ademen? Er maar mee leren leven? Dat laatste is geen goed idee, omdat de klachten je behoorlijk kunnen beperken en het leven zwaarder maken dan nodig is.

Complexe problematiek

Er is meestal geen directe oorzaak aan te wijzen voor de klachten. Een algemeen beeld is dat er sprake is van een verhoogde spanning en een verstoorde ademhaling.

In mijn boek ‘ruimer ademen – vrijer leven, op adem komen met de Methode Van Dixhoorn’ heb ik een hoofdstuk gewijd aan dit onderwerp. De titel van het hoofdstuk luidt: ‘Hyperventilatieklachten anders bekeken’.

Er kunnen diverse achtergronden zijn waarbinnen de klachten zich hebben ontwikkeld. Mogelijk is er een ‘trigger’ geweest voor een verstoring in het ademen. Dat kan van alles zijn geweest: van een lichamelijke aandoening tot enorme schrik of opwinding, van pijn tot het gebruik van genotsmiddelen e.a. Ook als de trigger allang verdwenen is, kan er nog wel sprake blijven van een verstoord adempatroon. Het kan zijn dat je klachten hebt maar je niet bewust bent dat het ademen verstoord is, of dat je het verstoorde ademen wel waarneemt maar niet meer weet hoe je nog ontspannen, ruim en vanzelf kunt ademen.

De oplossing ligt niet in het proberen bewust anders te ademen. Als het zo simpel was, waren de problemen allang opgelost. Ademen is een automatisch proces en verloopt het grootste deel van de dag onbewust.

Niet: ‘Je moet beter leren ademen’.
Wel: ‘We zoeken samen uit wat jij nodig hebt om weer meer ontspannen te ademen’.

Van Dixhoorn-therapeuten zijn opgeleid om op een procesmatige wijze adem- en ontspanningsinstructies aan te bieden. Dat wil zeggen dat ze geen standaardoefeningen aanbieden, maar letten op wat er bij jou gebeurt en jou door middel van op maat gemaakte instructies en handgrepen weer laten voelen wat jij nodig hebt om te ontspannen en het ademen weer wat gemakkelijker en meer vanzelf te laten verlopen. Ieder individu is uniek en reageert weer anders op oefeningen.
De therapeut ziet jou op dit punt in je leven met alles wat erbij hoort: hij begeleidt je oefenervaringen, laat je stil staan bij het bewust worden van jezelf (je fysieke lichaam, maar ook je emoties en gedachten) en kijkt met je mee op welke wijze je het doen van adem- en ontspanningsinstructies kunt inpassen in je leven. Hij helpt je daarbij te ontdekken hoe je in het dagelijkse leven weer gemakkelijker met jezelf kunt leren omgaan.

Voor de meesten van ons zijn spanning en ongemak bekende metgezellen op sommigen delen van ons levenspad. Het hoort bij het leven….Echter als je leert je spanning te regelen en meer ontspannen te ademen, beter met jezelf om te gaan binnen de gegeven omstandigheden, kun je jezelf beter in balans houden en loopt het minder uit de rails.
Uit de analyse van gegevens van honderden mensen met HV-klachten blijkt dat meer dan driekwart voldoende baat heeft bij begeleiding met de methode Van Dixhoorn. Ze kunnen zichzelf goed redden. Zelfs de helft van de mensen met een angststoornis heeft baat bij deze werkwijze.

Deel dit artikel!